innlyksa kv.
[skilgr.] Innlyksur eru t.d. steinar, viðarkolaleifar eða torfslitrur sem sjást í mannvistarlagi. Yfirleitt er miðað við að innlyksur séu nokkuð jafnt dreifðar um lagið nema annað sé tekið fram og því ekki hægt að skilgreina þær sem sérstakar einingar (e. context).
[skýr.] Aðeins er talað um innlyksur í mannvistarlögum, ekki náttúrlegum. Orðið er oftast notað í ft.
[enska] inclusion
innrauð ljósmynd kv.
[skilgr.] Ljósmyndun þar sem innrauðir litir litrófsins eru myndaðir.
[skýr.] Innrauðar loftmyndir geta komið að miklu gagni í fornleifafræði þar sem þær draga sérstaklega fram gróðurbreytingar á jörðu niðri. Roðinn í myndunum verður mestur þar sem gróska er mest.
[enska] infrared photograph
innsiglisvax hk.
[skilgr.] Seigfljótandi efni sem storknar og var notað til að innsigla bréf.
[skýr.] Vaxið var hitað uns það varð fljótandi, þá látinn dropi þar sem innsiglað skyldi og innsigli, gjarnan með fangamarki sendanda, þrýst niður í vaxið sem síðan harðnaði. Á miðöldum var innsiglisvax oftast búið til úr trjákvoðu og býflugnavaxi. Innsiglisvax hefur sjaldan verið notað af almúga, fremur af biskupum, prestum og sýslumönnum.
[enska] sealing wax
in situ ao.
[skilgr.] In situ er latína og merkir „á sínum upprunalega stað“.
[skýr.] Sagt er að náttúruleg lög eða mannvistarlög séu „in situ“ ef þau hafa ekki færst úr stað eða verið raskað eftir að þau mynduðust.
[enska] in situ
ísbroddur kk.
[skilgr.] Broddur úr járni, festur undir hestshóf til að ná fótfestu á ísum.
[skýr.] Á ísbroddum voru tveir gaddar sem reknir voru upp gegnum hófinn og endar beygðir saman ofan á hófveggnum. Talið er að ísbroddar hafi töluvert verið notaðir áður en skeifur (og skaflaskeifur) komu til sögunnar. Einn ísbroddur hefur fundist í íslensku kumli, á Austarahóli í Fljótum en einnig fannst ísbroddur á bæjarrústum Sandmúla í S-Þingeyjarsýslu.
[enska] crampon
íshús hk.
[skilgr.] Hús eða skemma sem notað var sem kæligeymsla, einkum fyrir beitu.
[skýr.] Snjór og ís var borinn í íshús á vetrum, vatni gjarnan hellt yfir og látið frjósa í. Hélst þá kuldinn fram á sumar. Til einangrunar voru veggir íshúsa oft úr mjög þykku torfi en þau fóru ekki að tíðkast að ráði, að því er talið er, fyrr en skömmu fyrir aldamótin 1900.
[enska] ice house